Στην πληροφορική, ένας μετάγλωττιστής (translator) είναι οποιοδήποτε εργαλείο που μετατρέπει πηγαίο κώδικα από μια αναπαράσταση σε άλλη. Αν και οι προγραμματιστές χρησιμοποιούν αυτά τα εργαλεία καθημερινά, οι διαφορές μεταξύ τους είναι συχνά θολερές. Εδώ είναι μια σαφής ανάλυση των βασικών τύπων, πώς λειτουργούν και γιατί έχουν σημασία.
| Τύπος | Τι Κάνει | Χαρακτηριστικά Παραδείγματα |
|---|---|---|
| Compiler (Μεταγλωττιστής) | Μεταφράζει υψηλού επιπέδου πηγαίο κώδικα σε μηχανικό κώδικα ή bytecode πριν την εκτέλεση (ahead-of-time). | GCC, javac, rustc |
| Interpreter (Διερμηνευτής) | Εκτελεί υψηλού επιπέδου κώδικα γραμμή-γραμμή στο runtime χωρίς να παράγει ξεχωριστό binary artifact. | CPython, Ruby MRI, Node.js (V8 χρησιμοποιεί JIT compilation) |
| Transpiler (Source-to-Source Compiler) | Μετατρέπει κώδικα από μια υψηλού επιπέδου γλώσσα σε άλλη. | Babel (ES6→ES5), TypeScript Compiler, Dart2JS |
| Virtual Machine (VM) | Εκτελεί bytecode σε αφηρημένη μηχανή, παρέχοντας φορητότητα ανά hardware. | JVM, CLR (.NET), WebAssembly runtime |
| Code Generator (Γенератор Κώδικα) | Παράγει πηγαίο κώδικα από προδιαγραφή, μοντέλο, ή σχήμα. | Yeoman, Swagger Codegen, GraphQL Codegen |
| Decompiler (Απομεταγλωττιστής) | Προσπαθεί να ανακατασκευάσει υψηλού επιπέδου πηγαίο από binary ή bytecode. | Ghidra, IDA Pro, CFR, Fernflower |
Τα όρια έχουν μετατοπιστεί. Πολλοί «διερμηνευτές» τώρα JIT-μεταγλωττίζουν hot paths (V8, PyPy, LuaJIT). Πολλοί «μεταγλωττιστές» στοχεύουν ενδιάμεση αναπαράσταση όπως LLVM IR αντί για ακατέργαστο μηχανικό κώδικα. Το φάσμα είναι συνεχές — τι έχει σημασία είναι πότε και πώς συμβαίνει η μετάφραση, όχι η ετικέτα.