Συμμετέχει η Ισμήνη στην Αντιγόνη; Όχι — Η απόρριψή της ορίζει τον κεντρικό конфλικτ
Η επιλογή της Ισμήνης στην «Αντιγόνη» του Σοφοκλή
Στο πρόλογο, η Αντιγόνη ζητά από την Ισμήνη να βοηθήσει να θάψει τον αδερφό τους Πολυνείκη, παρενοχλώντας το διάταγμα του Κρέοντα. Η Ισμήνη απορρίπτει, λέγοντας:
«Είμαστε γυναίκες, δεν γεννήθημε να διαμαχόμαστε με τους άντρες... Θα υπακούω σε αυτούς που έχουν την εξουσία.» (Στίχοι 62, 67)
Γιατί απορρίπτει
- Φόβος του θανάτου: Η ποινή είναι δημόσια λιθοβολία.
- Φυλετική κοινωνικοποίηση: Εσωτερίζει τις αθηναϊκές κανόνες: τομέας των γυναικών είναι ο οίκος (οικία), όχι η πόλις (δημόσιος νόμος).
- Πραγματισμός: Βλέπει την πράξη ως μάταιη — ένα γέστος δεν θα αλλάξει τον νόμο.
- Αδερφική προστασία: Προσπαθεί αργότερα να μοιραστεί την ευθύνη, προσφέροντας να πεθάνει μαζί με την Αντιγόνη — αποκαλύπτοντας αγάπη κάτω από τη συμμόρφωση.
Δραματική Λειτουργία
Η απόρριψη της Ισμήνης απομονώνει την Αντιγόνη, καθιστώντας την παράταξή της μοναδική και απόλυτη. Καθιστά τη διαλεκτική του έργου:
- Αντιγόνη: Θείος νόμος, οικογένεια, συνείδηση, πράξη
- Ισμήνη: Ανθρώπινος νόμος, επιβίωση, συμβιβασμός, απραξία
- Κρέοντας: Νόμος κράτους, τάξη, εξουσία, σκληρότητα
Η Ισμήνη δεν είναι «αδύναμη» — αντιπροσωπεύει τον συνηθισμένο ανθρώπινο υπολογισμό που η Αντιγόνη ξεπερνά. Η μεταγενέστερη προσπάθειά της να πεθάνει με την αδελφή της («Δεν ντρέπομαι να μοιραστώ τον κίνδυνό σου») συμπλέκει την αρχική της επιλογή, υποδεικνύοντας latency ανδρεία που ξυπνά από την αγάπη.