Η Τραγική Μοίρα στη Λογοτεχνία και το Δράμα: Ανεξιτηριότητα και Ανευθυνότητα
Η трагиική μοιρά δηλώνει την αναπόφευκτη, συχνά καταστροφικήbestimmung που καταλήγει στους χαρακτήρες της τραγωδίας—όπου η ανθρώπινη能动性 αντιμετωπίζει καθοριστικές δυνάμεις πέρα από τον έλεγχό της, οδηγώντας σε πτώση που νιώθει τόσο αναγκαία όσο και ανυπόφορη.
Δύο Βασικές Παραδόσεις
Ελληνική Τραγωδία: Μοίρα ως Κοσμική Τάξη
- Θεϊκή Προορισμός: Θεοί (Μοίρες, Απόλλωνας, Δίας) θεμελιώνουν τηνbestimmung; χρησμοί την ανακοινώνουν; άνθρωποι την εκπληρώνουν
- Παράδοξη Γνώσης: Οι προσπάθειες αποφυγής της μοίρας (Οιδίπους, Λάιος, Ιωκάστη) προκαλούν την εκπλήρωσή της
- Κοινωνική Διάσταση: Η ατομική μοιρά μολύνει την πόλη (λοιμός στη Θήβα); η επίλυση απαιτεί κοινωνική κάθαρση
- Κλειδιά Έργα: Οιδίπους Τύραννος, Αγαμέμνων, Αντιγόνη, Βάκχες
Σακσπιριανή Τραγωδία: Μοίρα ως Χαρακτήρας + Περιστατικά
- Αμαρτία (Τραγικό Ελαττωμα) + Συμβεβηκότητα: Ενδότητα του πρωταγωνιστή (φιλοδοξία, ζήλια, αμηχανία, υπερηφάνεια) συναντά εξωτερικούς διακίνητες
- Πάθος-Δριβεν: «Αστεροπηγμένοι» (Ρωμέος και Ιουλιέτα) — κοσμική γλώσσα, αλλά μηχανισμός είναι η impulsoδρση δράση, η παρεξήγηση, η κακή χρονισμός
- Αυτοαποφασισμένη Καταστροφή: Ο Μακμπεθ επιλέγει; ο Λίρ διαιρεί; ο Οτέλο πιστεύει; ο Άμλετ αναβάλλει. Ηbestimmung είναι εσωτερικοποιημένη
- Κλειδιά Έργα: Άμλετ, Οτέλο, Βασιλιάς Λίρ, Μακμπεθ, Ρωμέος και Ιουλιέτα, Αντώνιος και Κλεοπάτρα
Σύγχρονες Μεταμορφώσεις
- Κοινωνικός Προορισμός (Φυσιολατρεία): Μοίρα = κληρονομικότητα + περιβάλλον + τάξη (Ζολά, Ντράισερ, Χάρντυ)
- Υποκειμενική Απευθυνότητα: Καμία μοιρά, μόνο άσκοπος σύμπαν; τραγωδία = φωτεινή αντιμετώπιση (Καμύ, Μπεκέτ)
- Συστημική Τραγωδία: Οι ιδρύματα καταστρέφουν άτομα (Μίλερ Θάνατος Πωλητή, Γουίλσον Pittsburgh Cycle)
Βασική Προσκόμιση
Η τραγική μοιρά, σε όλες τις παραδόσεις, δραματοποιεί την ανθρώπινη κατάσταση μερικής能动性: επιλέγουμε, αλλά όχι τις περιπτώσεις μας, τη φύση μας, την ιστορία μας, ή τις συνέπειες. Η μεγαλειότητα του τραγικού πρωταγωνιστή έγκειται στο πώς αντιμετωπίζει αυτό που δεν μπορεί να αποφύγει.