Δεν υπάρχει ενιαία, παγκοσμίως αποδεκτή εξήγηση για το γιατί οι προφητείες φαίνονται να εκπληρώνονται. Σχολαστικοί, θεολόγοι, και σκεπτικιστές ταξινομούν γενικά τους μηχανισμούς σε τρεις ευρείς κατηγορίες:
Η πίστη σε ένα προβλεπόμενο αποτέλεσμα επηρεάζει τη συμπεριφορά με τρόπους που κάνουν αυτό το αποτέλεσμα πιο πιθανό. Κλασικό παράδειγμα: μια φήμη ότι μια τράπεζα θα καταρρεύσει προκαλεί run, προκαλώντας την πραγματική καταρρεύσει.
Από θεολογική άποψη, οι προφητείες βλέπονται ως αποκαλύψεις προκαθορισμένου θείου σχεδίου. Τα γεγονότα εξελίσσονται επειδή μια ανώτερη δύναμη τα έχει ορίσει.
Πολλές προφητείες γράφονται σε αμφίβολη γλώσσα. Όταν συμβαίνει σημαντικό γεγονός, οι ερμηνευτές μπορεί να αντιστοιχίσουν ретροσπεκτικά την ασαφή διατύπωση στα συγκεκριμένα, δημιουργώντας илούσιον ακρίβειας. Η στατιστική πιθανότητα επίσης εξασφαλίζει ότι μερικές μαντεψιές θα τυχαίνουν από τυχαίοτητα μόνο.
Μια αρχαία προφητεία ότι «Η Ρώμη θα πέσει από φωτιά» μπορεί να έχει φθείρει την πολιτική μorale, έμμεσα συνεισφέροντας στην πτώση—ή θα μπορούσε απλώς να ήταν τυχαία μαντέψια ανάμεσα σε πολλές αποτυχημένες προβλέψεις.
Τελικά, η «αλήθεια» μιας προφητείας εξαρτάται συχνά από το ερμηνευτικό πλαίσιο που υιοθετείται.