Το αίνιγμα της Σφίγγας — και όχι το τέρας αυτόνομο — έσωσε τη Θήβα. Η Σφίγγα τρομοκρατούσε τους ταξιδιώτες με το ερώτημα: «Τι βαδίζει τα πρωί με τέσσερα πόδια, τα μεσημέρια με δύο και το βράδυ με τρία;»
Ο Οιδίπους απάντησε: «Ο άνθρωπος» — βρεφικό νήπιο που ρεπόυς, ενήλικας ορθός, γέρος με βάtonο. Η σωστή του απάντηση εξαφάνισε τη Σφίγγα, απαλλάσσοντας τη Θήβα από την απειλή. Αυτή η καίρια στιγμή προηγείται της τραγικής αυτογνωσίας του Οιδίπου.