Ποιο σύμβολο ξεκινά ένα μουσικό πεντογραμμα για να δείξει την ύψωση; Το κλειδί (Clef)
Το σύμβολο που τοποθετείται στην αρχή ενός πεντογράμματος για να αναθέσει συγκεκριμένες ύψωσεις στις γραμμές και τα διαστήματα είναι ένα κλειδί (clef) (από το γαλλικό clé, «κλειδί»). Τρία κλειδιά καλύπτουν το τεράστιο πλειοψηφία της δυτικής νοτατογραφίας:
- Κλειδί Σολ (Treble Clef / G Clef): Κυκλώνει τη γραμμή Σολ4 (δεύτερη γραμμή από κάτω). Χρησιμοποιείται για βιολί, φλάουτο, τσέλο, κιθάρα, δεξιά χέρι πιάνο, σοπράνο/άλτο φωνή.
- Κλειδί Фа (Bass Clef / F Clef): Δύο κουκκίδες περιβάλλουν τη γραμμή Φα3 (δεύτερη γραμμή από πάνω). Χρησιμοποιείται για βiolonçέλο, φαγκότο, τρομβόνα,τούμπα, αριστερό χέρι πιάνο, бас/βαρύτονο φωνή.
- Κλειδί ντου (Alto Clef / C Clef): Κεντράρεται στο μεσαίο ντου (C4). Χρησιμοποιείται κυρίως για βιόλα· περιστασιακά για τρομβόνα, φαγκότο ή countertenor φωνή.
Λιγότερο συνηθισμένα κλειδιά
- Κλειδί τενόρος (Tenor Clef): Κλειδί ντου στη 4η γραμμή – βiolonçέλο, φαγκότο, τρομβόνα ανώτερο καταχωρίσματα.
- Κλειδιά σοπράνο/μεζοσοπράνο: Κλειδί ντου στην 1η/2η γραμμή – ιστορικές φωνητικές partitures.
- Κλειδί περκούσιας (Percussion Clef): Δύο κάθετες γραμμές – ακαθόριστη ύψωση περκούσιας (بدون συγκεκριμένες ύψωσεις).
Το κλειδί είναι το «κλειδί χάρτη» της νοτατογραφίας – χωρίς αυτό, το πεντογραμμα είναι απλώς πέντε άσημες γραμμές.