Πρώτος Καταγεγραμμένος Τίτλος Πίεσης στην Ιστορία: Το «Αίας» του Σοφοκλή
Η παλαιότερη ασφαλώς ημερομηνευμένη, διασωθέντα πίεση με καταγεγραμμένο τίτλο είναι το «Αίας» του Σοφοκλή, που εκτελέστηκε στην αθηναϊκή γιορτή Θεσμοφορία περίπου το 447–446 π.Χ.
Πλαίσιο
- Γιορτή: Θεσμοφορία (γιορτή γυναικών προς τιμήν της Δήμητρας), όχι η μεγάλη Διονύσια της πόλεως—υποδεικνύει ειδική παρουσίαση ή πειραματικό slot.
- Δραματοποιός: Σοφοκλής, τότε στα 40 του, ήδη βετεράνος ανταγωνιστής (πρώτη νίκη 468 π.Χ. εναντίον Αισχύλου).
- Διατήρηση: Το «Αίας» είναι ένα από τα επτά πλήρη σοφοκλείσια τραγωδίες που διασώθηκαν (από 120+ γραμμένες).
Γιατί όχι νωρίτερα;
- Τα «Πέρσαι» του Αισχύλου (472 π.Χ.) είναι η παλαιότερη διασωθείσα πίεση, αλλά η μετάδοση του τίτλου στην αρχαία μνήμη είναι λιγότερο σίγουρη.
- Ο Θέσπις (π.χ. 534 π.Χ.) θεωρείται εφευρέτης του ηθοποιού, αλλά κανένας τίτλος δεν διασώθηκε.
- Η κειμενική στερέωση του ελληνικού δράματος ξεκίνησε μέσο 5ου αιώνα· νωρίτερα έργα υπήρχαν μόνο στη μνήμη της παράστασης.
Σημασία του «Αίας»
Η πίεση εξερευνά την αυτοκτονία ενός πολεμιστή μετά δημόσια ταπείνωση—ριζική για την εποχή της ψυχολογικής εσωτερικότητας. Ο καταγεγραμμένος τίτλος της σηματοδοτεί τη στιγμή που το δράμα μπαίνει στην ιστορία ως τεκμηριωμένη, τίτλωση τέχνη.