Ρόμπερτ Σούμαν: Ο συνθέτης που άκουγε τον κόσμο σε συντετριμμένη ομορφιά
Ο Ρόμπερτ Σούμαν (1810–1856) ζούσε στη διάσταση του λογοτεχνικού φαντασιακού και της μουσικής αρχιτεκτονικής. Το έργο του —που καλύπτει симφονίες, πιανιστικούς κύκλους, Λίντερ, μουσική κάμαρας και συνcerto— διαβάζεται σαν ημερολόγιο γραμμένο σε γλώσσα πιο ακριβή από τις λέξεις.
Συμφονίες: Τέσσερις προσπάθειες για ορχηστρική αλήθεια
- Αρ. 1 «Ανοιξιάτικη» (1841) — Ο αισιοδοξίας που γίνεται ακουστή· γραμμένη σε τέσσερις ημέρες
- Αρ. 2 (1845–46) — Δύσκολος νίκος μετά από κατάθλιψη· ριγωρότητα εμπνευσμένη από τον Μπαχ
- Αρ. 3 «Ρηνική» (1850) — Πέντε κινήσεις· έμπνευση από τον Ναό της Κολωνίας
- Αρ. 4 (1841, αναθ. 1851) — Μια συνεχής κίνηση· επαναξενική μορφή
Πιανιστικά έργα: Το εργαστήριο του εαυτού
- Καρναβάλι, Op. 9 — 21 μασκαρωμένοι χαρακτήρες σε ένα μπαλ; μουσικά κρυπτόγραμμα (Α-Σ-Γ-Η)
- Κράισλεριάνα, Op. 16 — Οκτώ φαντασιές για τον μυθικό Καπελλμάιστερ Ε.Τ.Α. Χόφμαν
- Εικόνες από την παιδική ηλικία, Op. 15 — «Εκφράσεις της παιδικής ηλικίας»; ενηλίκια νοσταλγία, όχι μουσική για παιδιά
- Αλμπουμ για τη νεολαία, Op. 68 — 43 κομμάτια για τις κόρες του· παιδαγωγική τέχνη
Λίντερ: Η φωνή ως εξομολόγηση
Πάνω από 150 τραγούδια, αλλά τρείς κύκλοι ορίζουν το είδος:
- Διχτερλίεμπε, Op. 48 — 16 ποιήματα του Χάινε; ο τόξος της αγάπης από την ανθισή στην πικρή αναμnésιση
- Γυναικεία αγάπη και ζωή, Op. 42 — Η ζωή μιας γυναίκας από τον πρώτο έρωτα στην χηρεία (Σαμίσσο)
- Λίντερκρανς, Op. 24 & 39 — Δύο κύκλοι του Αιχέντορφ: η φύση ως καθρέφτης της ψυχής
Μουσική κάμαρας & Σονcertο: Η συνεργατική φωνή
- Πενταχορδή πιάνο, Op. 44 — Τοmeisterwerk της κάμαρας· πιάνο +-string quartet ως ίσοι
- Τρία Τετράχορδα, Op. 41 — Αφιερωμένα στον Μέντελσον; μελέτη των τελευταίων τετραχορδίων του Μπετόβεν
- Σονcertο για πιάνο, Op. 54 — Η Κλάρα παρουσίασε την πρεμιέρα· χωρίς καδέντσα (γραμμένη); ενωμένη ροή κινήσεων
- Σονcertο για βιολοντσέλο, Op. 129 — Γραμμένο σε δύο εβδομάδες· λυρικό, όχι βιρτούοσο
- Σονcertο για βιολί, WoO 23 — Μη ολοκληρωμένο· καταργήθηκε από τον Γιόακιμ; ανακαλύφθηκε την δεκαετία του 1930
Η κοινή νήμα
Ο Σούμαν δεν διέτεινε «προγραμματική» από «απόλυτη» μουσική. Κάθε κομμάτι φέρει αφηγηματικό βάρος — λογοτεχνικές αναφορές, κρυπτόγραμμα, αφιερώσεις, αυτοβιογραφικά κωδικά. Η μανία του (πιθανώς διπολική + σύφιλης) δεν ήταν χωρισμένη από την τέχνη του· ήταν η εμπόδισμα που έκανε την σταθερότητα της μορφής αναγκαία. Συνθετείχε για να κρατήσει τον εαυτό του ολόκληρο.