Arts >> Τέχνες και Ψυχαγωγία >  >> Μαγεία >> Ψευδαισθήσεις

Η Αυτοτυφλώση του Οιδίποδα: Το Θέατρο της Γνώσης και του Σκότους

Η Πράξη που Ορίζει τον Τραγικό Ήρωα

Όταν ο Οιδίπους βυθίζει τις χρυσές φιβιές της ρούχας της Ιοκάστης στα μάτια του, εκτελεί την πιο εικονική πράξη αυτοκολοβώματος στη δυτική λογοτεχνία. Δεν είναι απλώς τιμωρία· είναι πολύπλοκο συμβολικό σύστημα που λύνει την κεντρική διαλεκτική του έργου: Όραση vs Εννοιά.

1. Η Αντιστροφή της Ματιάς

Ο Οιδίπους ο Βασιλιάς ορίζεται από την διεισδυτική του όραση — λύσε το γρίφο της Σφίγγας, «είδε» την αιτία της λοιμώξεως, υπεσχήθηκε να *δει* την αλήθεια της δολοφονίας του Λαΐου. Η τυφλώση είναι η κυριολεκτική εξαφάνιση της κυριαρχίας. Καταστρέφει τον όργανο που τρέφε την ὕβρι του. Ο άντρας που είπε «βλέπω» (oida) τώρα κατοικεί *a-idos* (χωρίς όραση). Το σκοτάδι στο οποίο μπαίνει είναι η αλήθεια που ζήτησε: αυτός *είναι* η μολυσιά.

2. Τυφλότητα ως Δεύτερη Όραση (Το Παράδοξο του Τειρεσία)

Ο Τειρεσίας, ο τυφλός μάντις, του είπε: «Έχεις μάτια αλλά δεν βλέπεις πού είσαι στην αμαρτία.» Τυφλώνοντας τον εαυτό του, ο Οιδίπους *γίνεται* Τειρεσίας. Αντικαταστήσεις την φυσική όραση με την προφητική διαύγεια που είχε ο μάντις. Στο sequel Οιδίπους στη Κολονό, αυτή η τυφλότητα του χαρίζει ιερή δύναμη — γίνεται οδός θελήματος. Το τραῦμα *είναι* το μαντεῖο.

3. Απόρριψη του Οπτικού Κόσμου

Ο κόσμος που βλέπει ο Οιδίπους είναι τώρα «μιασμένος» — το κρεβάτι της μητέρας/σύζυγου, τα παιδιά/αδέλφια, η βασιλεία χτισμένη σε ψέμα. Να βλέπεις είναι να είσαι σύμπονος. Η τυφλώση είναι ριζική απόρριψη του οπτικού καθεστώς που υφίστατο το ψέμα. Είναι ασκητική απόσυρση από το *θέαμα* της Θήβας.

4. Το Όργανο: Οι Φιβιές της Ιοκάστης

Χρησιμοποιεί *τις* χρυσές φιβιές. Το ευνουχικό κρεβάτι είναι ο τόπος του εγκλήματος· το κόσμημα αυτού του κρεβατιού γίνεται όπλο εξιλέωσης. Συγχωνεύει το σεξουαλικό και το βίαιο, το διακοσμητικό και το καταστροφικό. Το χρυσό — σύμβολο βασιλείας — καταστρέφει την βασιλική ματιά.

5. Αρχέτυπο Τραγικού Ήρωα

Ο Αριστοτέλης αναφέρει αυτή τη στιγμή ως *περιπέτεια* (αντιστροφή) και *αναγνώριση* (αναγνώριση) συμφυμένα. Το χαρακτηριστικό ποιοτικό του ήρωα (διανοια/όραση) γίνεται η καταστροφή του. Το κοινό ζει κάθαρση ακριβώς γιατί η τιμωρία είναι *αυτοκαταβλημένη* και *αναλόγως* στην επιστημονική αμαρτία.

Συμπέρασμα

Ο Οιδίπους τυφλώνει τον εαυτό του όχι γιατί δεν μπορεί να αντέξει να κοιτάξει, αλλά γιατί τελικά *βλέπει*. Το σκοτάδι είναι ο μόνος χώρος αρκετά μεγάλος για να χωρέσει την αλήθεια. Βγαίνει από το θέατρο όχι ως βασιλιάς, αλλά ως ιερός τραῦμα — εναρμόνιση της φοβερής τιμής της γνώσης.

Ψευδαισθήσεις

Related Categories