Υλικά και Τéchniques του Ραφαήλ (Raffaello Sanzio)
Ο Ραφαήλ (1483–1520) εργάστηκε κυρίως με τέμπερα σε ξύλινα πάνελ, μεταβαίνοντας στο ελαιολάδο αργότερα. Τυπική πρακτική ρεναϊστανσιακού εργαστηρίου:
Υποστήριξη
- Πάνελ καρυδιάς (πιο συνηθισμένο στην Ιταλία), συχνά ενωμένα για μεγάλα έργα.
- Περισσότερο κάνναβας (π.χ. Sistine Madonna – μεταφέρθηκε αργότερα).
Έδαφος
- Gesso grosso (απλό: γύψος + κόλλα ζώων) → gesso sottile (λεπτά στρώματα) → ξυρισμένα ελεφαντίνια λεία.
Μέσο Ζωγραφικής
- Αυγό τεμπέρα: Πιγμέντο + κρόκος αυγού δεσμευτής. Γρήγορη στέγνυμα, φωτεινό, αδιαφανές. Χρησιμοποιήθηκε για υπογλύφηση, χρωμάτων σαρκός, λεπτομέρειες.
- Ελαιολάδο (καρύδι/λιναράκι): Ενεργοποιήθηκε ~1505–1508 (επιρροή Λεονάρντου, βενετικής χρωματιστικής). Χρησιμοποιήθηκε για γλαζούρες, πλούσιες σκιές, ατμοσφαιρικά εφέ.
- Συχνά συνδυασμένο: τεμπέρα υποζωγραφία + ελαιολάδο γλαζούρες.
Πιγμέντα (Κλειδιά)
- Ουλτράμαριν (λάπις λάζουλι) – βαθύ μπλε, ακριβό· κρατιόταν για μανδύας Παναγίας.
- Αζούριτε – φθηνότερο μπλε υποζωγραφίας.
- Βερμίλιον (θειούχος υδράργυρος) – λαμπρό κόκκινο.
- Μολύβδος-κασσίτερος κίτρινο – λαμπρά κίτρινα highlights.
- Μολυβδαίο άσπρο – έδαφος, highlights, μίξη σαρκός.
- Κόκκινα/κίτρινα όχρα, ούμπρες, γη πράσινο – χρώματα γης.
- Χρυσό φύλλο – αλλήλους, φόντα (πρώιμα έργα).
Σχέδιο και Προετοιμασία
- Κόκκινο χαλκός (sanguine) – μελέτες形象, σύνθετα σκίτσα.
- Μαύρος χαλκός / ανθρακός – υπογλύφηση σε πάνελ (ορατό μέσω IR reflectography).
- Metalpoint – πρώιμες ακριβείς μελέτες.
Τέχνικες
- Sfumato (μαθημένο από Λεονάρντο) – αισθητά μεταβάσεις.
- Chiaroscuro – μοντελοποίηση μορφής μέσω φωτός/σκοτού.
- Cangiantismo – αλλαγή χρώματος για σκίαση (π.χ. κίτρινο→πορτοκαλί για χρυσό).
- Cartoon transfer – χαρτονέλλα με ανακομιδούμενη ανθρακός γραμμή για μεγάλες συνθέσεις.
Το εργαστήρι του Ραφαήλ παρήγαγε χαρτονέλλες για ταπισσαρίες (Πράξεις των Αποστόλων, Βατικανό) και σχεδίασε εκτυπώσεις (Μαρκαντόνιο Ραιμόνδι χάραξε).