Ο Abaruray είναι ένας αφρο-περουβιανός χορός που ερρίζεται στη πολιτιστική μνήμη των δυτικοαφρικανικών λαών που εδουλώθηκαν και μεταφέρθηκαν στην αποικιακή Περού. Διασώζεται ως ζωντανό μαρτύριο ανθεκτικότητας, ταυτότητας και καλλιτεχνικής μεταμόρφωσης.
Ξεκίνησε στις παραλιακές περιοχές της Περού – ιδίως στη Λίμα – ο Abaruray προέρχεται από παραδόσεις που φέρανε οι εδουλωμένοι Αφρικανοί (κυρίως από τη Δυτική και Κεντρική Αφρική) που διατήρησαν ρυθμό, κίνηση και πνευματικότητα υπό βίαιες συνθήκες.
Οδηγείται από περκουσσίες: το cajón (κιβώτιο-ντραμ), κόνγκας και αφρικανικά συγκοπικά μοτίβα. Τα τραγούδια μπορεί να αφηγούνται την καθημερινότητα, να επιβάλλουν πολιτιστική υπερηφάνεια ή να κωδικοποιούν κοινωνική κριτική.
Ενεργητική και εδαφική: ισολάσεις γοφών, κυλισμοί ώμων, πολύπλοκα ποδολόγια. Συχνά χορεύεται σε κύκλο ή ημικύκλο – κοινωνικός, κυκλικός, διαλογικός.
Λεπτομερώς εκτυπωμένες φούστες/φόρεμες, μανδύλες, μπσινιές, κοσμήματα – οπτική επιβεβαίωση της αфриκανικής αισθητικής κληρονομιάς.
Ο Abaruray είναι αντίσταση που γίνεται τέχνη. Διατηρεί την προγονική μνήμη, γιορτάζει την αφρο-περουβιανή ταυτότητα και επιβάλλει ορατότητα σε μια κοινωνία που ιστορικά περιθωριακοποίησε τους μαύρους Περουβιανούς.
Παρουσιάζεται στο ετήσιο Festival de la Marinera της Λίμας και σε αφιερωμένα αφρο-περουβιανά φεστιβάλ. Σύγχρονοι χορογράφοι συγχωνεύουν τον Abaruray με σύγχρονο χορό, διατηρώντας τη παράδοση δυναμική.
Ο Abaruray χορεύει όχι μόνο για το παρελθόν – αλλά για το μέλλον ενός λαού που αρνείται να σβήσει.