Η Συμφωνία Nr. 8 σε Σι μινόρ, D. 759—γνωστή ολόγυρα ως «Ατελής Συμφωνία»—είναι ένα από τα πιο συγκλονιστικά what-ifs της κλασικής μουσικής. Συνθετείστηκε μεταξύ 1822 και 1823, όταν ο Schubert ήταν στα μεσαία της 20άρας του, το έργο διακόπτεται μετά από δύο πλήρως αναπτυγμένες κινήσεις, αφήνοντας τους ερευνητές και τους ακροατές να αναρωτιούνται τι θα ακολουθούσε.
Ο Schubert ζήσε πέντε χρόνια ακόμα μετά την απόσυρση της συμφωνίας. Σχέδιασε μια τρίτη κίνηση (σκερτσό) αλλά ορχηστρώθηκε μόνο ένα fragment. Οι θεωρίες abundent: δημιουργικός μπλοκ, μετατόπιση εστίασης σε άλλα έργα (συμπεριλαμβανομένης της «Μεγάλης» Συμφωνίας σε Δο μείζονα), ή απλώς η απρόβλεπτη ροή εργασίας του συνθέτη. Το χειρόγραφο εξαφανίστηκε για δεκαετίες, ανακαλύφθηκε από τον φίλο του Schubert Anselm Hüttenbrenner, που την προέκρινε τελικά το 1865—37 χρόνια μετά τον θάνατο του Schubert στα 31.
Η «Ατελής» δεν είναι fragment· είναι ολοκληρωμένο συναισθηματικό ταξίδι. Οι δύο κινήσεις ισορροπούν σκοτάδι και φως, ταραχή και ηρεμία, με δομική ακεραιότητα που νιώθει τελική. Γενιές συνθέτες—Brahms, Bruckner, Mahler—μελετήσαν την αρμονική τολμή και τη μελωδική γενναιοδωρία της. Στέκεται ως μαρτύριο του χαρίσματος του Schubert: να κάνει το ατελές να νιώθει αναπόφευκτο.