Φρανς Λιστ: Ο συνθέτης που επινοεί το όρο «Προγραμματική Μουσική»
Ο όρος «προγραμματική μουσική» (οργάνινη μουσική που απεικονίζει αφηγήσεις, ποιήματα, εικόνες ή ιδέες) επινοήθηκε και προωθήθηκε από τον Φρανς Λιστ τον 19ο αιώνα.
Η φιλοσοφία του Λιστ
Πιστεύει ότι η μουσική μπορεί —και πρέπει— να εκφράζει συγκεκριμένο εξωτερικό περιεχόμενο: συναισθήματα, ιστορίες, τοπία, φιλοσοφικές έννοιες. Απορρίπτει την «απολύτως μουσική» (μουσική για τη μουσική) ως το μοναδικό έγκυρο μονοπάτι.
Τα προγραμματικά του шедевρα
- Les Préludes (μεταπό το Λαμαρτίν) — Πρώτο συμφωνικό ποίημα.
- Mazeppa (μεταπό το Γουγό/Βύρωνα)
- Totentanz (Χορός του Θανάτου — με επικάλυψη ξύλινης τομής Χόλμπαϊν)
- Prometheus, Hamlet, Orpheus — 13 συμφωνικά ποιήματα συνολικά.
Άλλοι γίγαντες της προγραμματικής μουσικής
- Έκτορ Μπερλιόζ — Symphonie fantastique (αυτοβιογραφική ψευδαίσθηση).
- Ρίτσαρντ Στραους — Don Juan, Till Eulenspiegel, Also sprach Zarathustra (τονικά ποιήματα).
- Γκουστάφ Μάλερ — Συμφωνίες ως «κόσμοι» με προγράμματα (πρόσθετα ανασύρθηκαν, αλλά δομικά).
Ο Λιστ έδωσε το όνομα και το θεωρητικό πλαίσιο· η παράταση εκτείνεται από τις Τέσσερις Εποχές του Βιβαλντί μέχρι τις σύγχρονες ταινιακές μουσικές.