Η «Οιδίπους Τύραννος»: Η Ανατομία της Τέλειας Αρχαίας Τραγωδίας
Η Οιδίπους Τύραννος (π.χ. 429 π.Χ.), η δεύτερη θηβαϊκή τραγωδία του Σοφοκλή, αποτελεί το αρχέτυπο που ο Αριστοτέλης κωδικοποίησε αργότερα στην Ποιητική.
Η Πλοκή σε λίγα λόγια
Η Θήβη πνίγεται από λοιμό. Ο Οιδίπους, βασιλεύς, υποσχέται να βρει τον δολοφόνο του Λαΐου. Ο μάντις Τειρεσίας τον κατηγορεί αυτόν τον ίδιο. Η έρευνα αποκαλύπτει: Ο Οιδίπους σκότωσε τον πατέρα του στα σταυροδρόμια, παντρεύτηκε τη μητέρα του Ιοκάστη και απέκτησε παιδιά που είναι ταυτόχρονα και τα αδέλφια τους. Η Ιοκάστη αντηρίζεται· ο Οιδίπους τυφλώνει εαυτόν με τις φιβιές της και φεύγει σε εξόριστο.
Γιατί είναι η «Τέλεια» Τραγωδία
- Παγκόσμια Θέματα: Μοίρα vs ελεύθερη βούληση, γνώση vs άγνοια, ταυτότητα.
- Αριστοτελικό Ιδανικό: Χαρακτηριστική αιτιολογική αλυσίδα (χωρίς deus ex machina), περιπέτεια (στροφή) και αναγνώριση συμβαίνουν ταυτόχρονα.
- Κάθαρσις: Έλεος για τον παθώντα άνθρωπο· φόβος ότι και εμείς είμαστε τυφλοί στις δικές μας αλήθειες.
- Δραματική Ιρωνεία: Το κοινό ξέρει την αλήθεια από την αρχή· η έρευνα του Οιδίπου είναι η δική του κατήγορη.
- Αμαρτία: όχι «έλαττωμα» χαρακτήρα αλλά λείψεις αυτογνώσης· η αναζήτηση της αλήθειας είναι η παγίδα.
- Διαχρονική Επιρροή: Φρόυντ, Κοκτώ, Στραβίνσκι, Σόγκα, αμέτρητες προσαρμογές.
Παραμένει ο βαθμός σύγκρισης έναντι του οποίου μετράται κάθε τραγωδία.