Το ποίημα «Footnote to Youth» του José García Villa (1933) είναι λυρική μέλετή στον χρόνο, το μεταμέλωμα και την ανάγκη να ζεις πλήρως πριν κλείσει το παράθυρο. Γραμμένο σε ελεύθερη στίχη με μουσική φρασελογία – ο Villa ήταν τόσο ποιητής όσο και συνθέτης – το ποίημα χρησιμοποιεί εικόνες «φύλλα τριφυλλιάς», «δρόσος», «λυκόφως» και της «αγραφής σελίδας» για να μεταδώσει τον θρηνητικό, επείγοντα τόνο του.
Η νεότητα πλαισιώνεται ως «βραχύβιος κερί», ένα «υποσημείωμα» – περιφερειακό, παροδικό, εύκολα αγνοούμενο. Το ποίημα θρηνεί την παρέλευσή της πριν υλοποιηθεί η δυναμικότητά της, υποδεικνύοντας ότι η νεότητα δεν είναι κεφάλαιο αλλά απλώς μια σχολίαση στο μεγαλύτερο κείμενο της ζωής.
Ο ομιλητής αναλογίζεται στις «ημέρες που δεν ξόδεψαν», «ώρες που δεν ζήθηκαν». Η αδράνεια καρτερεί περισσότερο από την αποτυχία· η αζωμένη ζωή γίνεται πηγή της βαθύτερης λύπης.
Η νεότητα αντιπροσωπεύει το κρίσιμο παράθυρο για να «βρεί το σχέδιο» της ζωής κάποιου. Χωρίς σκοπό, ο χρόνος εξαφανίζεται στο τίποτα.
Μια έμμεση κλήση ηχηρά στα στίχια: Δράσε τώρα. Αγάπα, δημιούργησε, ρισκάρε, μάθε – όσο διαρκεί το «υποσημείωμα». Το ίδιο το ποίημα γίνεται το υποσημείωμα προειδοποίησης για κάθε γενιά.
Οχι απλώς προσωπική – γενεαλογική. Κάθε νεότητα πιστεύει ότι έχει άπειρο χρόνο. Το ποίημα του Villa στέκεται ως το υποσημείωμα που όλες οι γενιές αγνοούν μέχρι να γίνει πολύ αργά.
José García Villa (1908–1997), Φιλιππινέζικος μοντερνιστής και Εθνικός Καλλιτέχνης των Φιλιππινών, δημιούργησε το «Footnote to Youth» ως το πιο συλλογικό του έργο – μαρτύριο της διαχρονικής, διαπολιτισμικής του σημασίας.