Το Υπερφυσικό στην Αγγλία του Σαίξπηρ: Διαδεδομένη, Δομική και Πολιτικά φορτισμένη Κοσμοθεωρία
Στις αρχές του 17ου αιώνα, η πίστη στο υπερφυσικό δεν ήταν περιθωριακή — ήταν το προεπιλεγμένο πλαίσιο κατανόησης της πραγματικότητας. Διασαρκώνει την θεολογία, το δίκαιο, την ιατρική, τη γεωργία και την πολιτική.
Πλαίσιο Πίστης
- Χριστιανική Ορθοδοξία (Κρατικός Θρησκευτικός)
- Θεός, άγγελοι, δαίμονες, Σατανάς, παράδεισος, κόλαση, θαύματα, πρόνοια. Η Εκκλησία της Αγγλίας κράτησε μια υπερφυσική κοσμοθεωρία· οι Πουριτάνοι εξacerbαραν τη δαιμονολογία.
- Λαογραφία και Παράδοση Νεράϊδων
- Νεράϊδες, ελφές, μπόουνιαλ, αλλαγοί, οικιακά πνεύματα — ζωντανές τόσο στην αγροτική όσο και στην αστική φαντασία. Οι νεράϊδες του Σαίξπηρ (Ονειρο Καλοκαιρινής Νύχτας, βασίλισσα Μάμπ της Ρομέο και Ιουλίτα) αντανακλούν ζωντανή πίστη, όχι απλή λογοτεχνική εφεύρεση.
- Μαγεία και Γοητεία
- Οι δίκες γοητείας reach their peak 1560–1660. Το Δαιμονιολογία (1597) του Ιακώβου Α' κωδικοποίησε την κυνηγετική των γοητευτών. Ξορκιά, οικεία, καταρές, καιροποιία ήταν αυθεντικοί φόβοι.
- Αστρολογία και Αλχημεία
- Ιατρικές, γεωργικές και πολιτικές αποφάσεις καθοδηγούνταν από τα άστρα. Τζον Ντι, αστρολόγος της Ελισάβετ, γέφυρα επιστήμης και μαγείας.
- Φάντασμα και Εμφανίσεις
- Φαντάσματα καθαρτηρίου (καθολικά) έναντι δαιμονικών παραισθήσεων (πρωτεσταντικά). Το φάντασμα του Αμλήτ εκμεταλλεύεται αυτή τη θεολογική ρήξη.
- Δεισιδαιμονία και Ανάγνωση Προσήμων
- Αμνιακά, κομήτες, εκλείψεις, μολύβια, όνειρα — ερμηνευόμενα ως θειικά ή δαιμονικά σημάδια.
Νюάνσες και Σεπτικισμός
- Γραμματισμός, εκπαίδευση και αστική έκθεση δημιούργησαν σεπτικούς (π.χ. Ρέγινλντ Σκοτ, Αποκάλυψη της Γοητείας, 1584).
- Αλλά ακόμα και οι σεπτικοί λειτουργούσαν μέσα σε μια κουλτούρα όπου η υπερφυσική αιτιολογία ήταν η προεπιλογή.
- Ο Σαίξπηρ χρησιμοποιεί αυτό το κοινό πλαίσιο — όχι για να το υποστηρίξει, αλλά για να το δραματοποιήσει. Τα φαντάσματά του, οι γοητεύτριες και οι νεράϊδες του αντηχούν επειδή το κοινό του πίστευε.